Ciężar winy

 TYTUŁ: Ciężar winy

AUTOR: Barbara Wysoczańska 

WYDAWNICTWO: Filia

ROK WYDANIA: 2026

LICZBA STRON: 444

Odrobina historii:

Po I wojnie światowej Zielona Góra (Grünberg) pozostała w granicach Niemiec. Było to miasto zamieszkiwane głównie przez Niemców -ich dom. Rok 1945 przyniósł jednak ogromne zmiany. Miasto zostało zajęte przez Armię Czerwoną praktycznie bez walk, a na mocy postanowień konferencji poczdamskiej znalazło się w granicach Polski jako część tzw. Ziem Odzyskanych. Rozpoczęły się masowe wysiedlenia ludności niemieckiej, a ich miejsce zajęli Polacy przybywający głównie z Kresów Wschodnich.

Takie są fakty. A na ich podstawie Barbara Wysoczańska stworzyła powieść, która uzmysławia nam, że historia rzadko bywa czarno-biała. Wielkie wydarzenia wpływają na losy zwykłych ludzi, a oni sami tworzą niezliczone odcienie szarości.

Emma Horn kocha swoje miasto, ale już dawno zrozumiała, że wizja Wielkich Niemiec jest jedynie propagandowym mitem. Jej ojciec, szef lokalnego Gestapo, posiada ogromną władzę, jednak im bliżej końca wojny, tym bardziej staje się nerwowy i zdesperowany. Próbuje zapewnić córce i synowi bezpieczną ucieczkę w głąb kraju. Emma ponad własne bezpieczeństwo stawia jednak drugiego człowieka i postanawia zostać w Grünbergu. Jest świadkiem wkroczenia Armii Czerwonej, doświadcza głodu, zimna, przemocy i nieustannego strachu. Zadaje sobie pytanie: dlaczego musi ponosić konsekwencje zbrodni, których sama nie popełniła?

Karol Borkowski trafia do Grünbergu jako robotnik przymusowy. Jest niewolnikiem pozbawionym wolności i godności. Przeżył Powstanie Warszawskie, ale coraz częściej zastanawia się, po co. Czy po to, by dalej być poniżanym i wykorzystywanym?

Spotkanie z Emmą wyzwala w nim coś, co już dawno powinno było umrzeć. Nie wszystko bowiem pogrzebały gruzy Warszawy. Kiedy zmienia się władza, Karol musi podjąć najważniejsze decyzje swojego życia. Szybko dostrzega, że Polska wcale nie odzyskała pełnej wolności, a on sam będzie musiał odpowiedzieć sobie na pytanie, po której stronie chce stanąć.

To powieść o wojnie, ale przede wszystkim o człowieczeństwie. O tym, jak łatwo oceniać ludzi przez pryzmat narodowości, nazwiska czy historii ich rodzin. Autorka nie próbuje wybielać winnych ani relatywizować zbrodni. Pokazuje natomiast, że za wielkimi wydarzeniami stoją konkretni ludzie, ze swoimi lękami, marzeniami i dramatami.

Najbardziej przerażające w tej historii jest to, że każda ze stron czuje się ofiarą. I każda ma ku temu swoje powody 💔 Po wojnie tysiące Niemców zostało wysiedlonych z terenów, które od pokoleń nazywali domem. Czy była to sprawiedliwość dziejowa, czy kolejna ludzka tragedia?

Bardzo dobrze czytało mi się tę powieść. Nie tylko ze względu na świetnie nakreślone tło historyczne, ale przede wszystkim dlatego, że porusza naprawdę ważne kwestie: sprawiedliwości, odpowiedzialności zbiorowej, zemsty i przebaczenia. To jedna z tych książek, które nie kończą się wraz z ostatnią stroną. Zostają z czytelnikiem na długo i zmuszają do zadawania trudnych pytań, na które nie ma prostych odpowiedzi. I do szukania kolejnych książek poruszających właśnie ten konkretny wycinek historii.